Een monnikenwerk

Reconstructie van het middeleeuwse kloosterscriptorium.

 

 Case study:
de laatmiddeleeuwse scriptoria van Ter Doest en Herne.

 

Thijs Ameye

Scriptie voorgelegd aan de Faculteit Letteren en Wijsbegeerte,
voor het behalen van de graad van
Licentiaat in de Geschiedenis.

Academiejaar: 2003-2004

Universiteit Gent

Promotor: Prof. Dr. de Hemptinne

 

home lijst scripties inhoud volgende  

 

WOORD VOORAF

 

INLEIDING

    DOEL VAN HET ONDERZOEK EN FINALITEIT

    BRONNEN EN BEGRENZING VAN HET ONDERZOEKSGEBIED

 

DEEL 1. HET SCRIPTORIUM: EEN RECONSTRUCTIE

    1. NOMEN EST OMEN: HET WOORD SCRIPTORIUM

    2. OPKOMST EN BLOEI VAN HET MIDDELEEUWSE SCRIPTORIUM

    3. HET SCRIPTORIUM ALS RUIMTE

        3.1. The ĎProduction of spaceí toegepast op het scriptorium

        3.2. Definitie van de scriptoriumruimte

        3.3. Het middeleeuwse kloosterplan

        3.4. Het scriptorium: een ruimtelijke reconstructie

        3.5. Samenvatting

    4. DE ORGANISATIE IN HET SCRIPTORIUM

        4.1. De producenten

        4.2. De werkomstandigheden

        4.2.1. Het materiŽle aspect

        4.2.2. Zuchten van verlichting

    5. HET SCRIPTORIUM: EEN SPIRITUEEL ASPECT

        5. 1. Schrijven als spirituele investering

        5.2. Schatten der monniken

    6. HET CISTERCIňNZER- EN KARTUIZERSCRIPTORIUM ALS LITERAIR PRODUCTIECENTRUM

        6.1. Inleiding: onstaan en organisatie van de CisterciŽnzer- en Kartuizerorde

        6.2. Hoe geraakten de CisterciŽnzers en Kartuizers aan hun boeken?

        6.3. Artistieke vormgeving in de CisterciŽnzer- en Kartuizerscriptoria

        6.4. Typologie van de handschriften

        6.5. De evolutie van de literaire productie in de laatmiddeleeuwse scriptoria

            6.5.1. Het laatmiddeleeuwse scriptorium: een anachronisme?

            6.5.2. De laatmiddeleeuwse scriptoria in de Nederlanden

                A. De dertiende eeuw

                B. De veertiende en vijftiende eeuw

                C. Conclusie

    BESLUIT

 

DEEL II. TWEE VLAAMSE SCRIPTORIA: EEN RECONSTRUCTIE

    INLEIDING

  A. TER DOEST

    1. Geschiedenis van Ter Doest

    2. Het scriptorium als ruimte

    3. Het scriptorium als literair productiecentrum

        3.1. Het scriptorium van Ter Doest (1175-1250)

            3.1.1. Lieftinck en het scriptorium van Ter Doest vůůr 1250

                A. Uitgangspunt

                B. Sint-Donaas Ė Ter Doest

                C. Ten Duinen Ė Ter Doest

            3.1.2. Onze visie op het scriptorium van Ter Doest vůůr 1250

        3.2. Het scriptorium van Ter Doest (1250-1500)

        3.3. Literaire productie

            3.3.1. Van het scriptorium over de kloosterbibliotheek naar het archief

            3.3.2. Typologie der handschriften

                A. Religieuze literatuur

                B. Niet-religieuze literatuur

            3.3.3. Artistieke vormgeving

                A. Codicologische benadering

                B. Decoratieve benadering

        3.4. De producenten uit het scriptorium van Ter Doest

            3.4.1. Kopiisten

            3.4.2. Auteurs

            3.4.3. Overige scriptoriumfuncties

        3.5. Getuigenissen uit het scriptorium van Ter Doest

 

  B. HERNE

    1. Geschiedenis van Herne

    2. Het scriptorium als ruimte

    3. Het scriptorium als literair productiecentrum

        3.1. Het scriptorium van Herne (1314-1400)

            3.1.1. De eerste jaren

            3.1.2. Kwakkel en de productie van Middelnederlandse handschriften te Herne (1350-1400)

                A. Van Rooklooster naar Herne

                B. Lokale kopiisten op het spoor

            3.1.3. De overige scriptoriumactiviteiten (1350-1400)

                A. Gerard van Santen en het bezoek van Jan van Ruusbroec aan Herne

                B. De Bijbelvertaler

            3.1.4. Samenvatting en conclusie

        3.2. Het scriptorium van Herne (1400-ca. 1500)

        3.3. De Hernse producent en zijn product   

            3.3.1. De periode 1350-1400

                A. Overzicht

                B. Samenvatting

            3.3.2. De periode 1400-1500

                A. Kopiisten

                B. Auteurs

                C. Overige scriptoriumactiviteiten

                D. Samenvatting en conclusie

        3.4. Artistieke vormgeving

            3.4.1. Van het scriptorium over de kloosterbibliotheek naar het archief

            3.4.2. Codicologische benadering

            3.4.3. Decoratieve benadering

        3.5. Getuigenissen uit het scriptorium

    BESLUIT

 

DEEL III. TWEE VLAAMSE SCRIPTORIA: EEN COMPARATIEVE SYNTHESE

 

ALGEMEEN BESLUIT

 

BIBLIOGRAFIE

 

VERANTWOORDING AFBEELDINGEN

 

LIJST VAN AFKORTINGEN

 

BIJLAGEN

 

home lijst scripties inhoud volgende