De ijver van de duivel

De Isis- en Mithrascultus
door de ogen van christelijke en heidense auteurs.

Saskia Roselaar
Studentnummer 9801936

 

Doctoraalscriptie Geschiedenis van de Oudheid en Antieke Cultuur

Academiejaar: 2003-2004

Universiteit Utrecht, Faculteit der Letteren

Promotor: Prof. Dr. Sander Evers

 

home lijst scripties inhoud volgende  

 

1. Voorwoord

 

2. Geschiedenis van de henothe´stische religies en het Christendom in het Romeinse rijk

    2.1. Inleiding

    2.2. De houding van de keizers tegenover Christendom en heidendom

    2.3. Positie van het Christendom in de late Oudheid

    2.4. De heidense revival aan het einde van de vierde eeuw

    2.5. Geweld tegen heidense tempels

    2.6. Strijd tussen het Christendom en de heidense religies

    2.7. Syncretisme

 

3. De Isiscultus

    3.1. De opkomst van de henothe´stische culten

    3.2. Kenmerken van de henothe´stische culten

    3.3. De rituelen van de Isiscultus

    3.4. Initiatie

    3.5. De eigenschappen van Isis

    3.6. Eisen aan de gelovigen

    3.7. Verspreiding door het rijk

    3.8. Aanhangers van de Isiscultus

 

4. De Mithrascultus

    4.1. Inleiding

    4.2. Mythen en rituelen van de Mithrascultus

    4.3. Initiatie

    4.4. Geloofsinhoud van de cultus

    4.5. Eigenschappen van Mithras

    4.6. Sol en Mithras

    4.7. Eisen aan de gelovigen

    4.8. Verspreiding door het rijk

    4.9. Aanhangers van de Mithrascultus

 

5. Algemene beschrijvingen en meningen van christelijke schrijvers

    5.1. Inleiding

    5.2. De kennis van henothe´stische culten

    5.3. Het doel en publiek van de christelijke werken

    5.4. Misdadige goden

    5.5. Symbolische verklaringen

    5.6. Beeldenverering

    5.7. Goden zijn eigenlijk mensen

    5.8. Goden zijn machteloos

    5.9. De waanzin van dieroffers

    5.10. Beledigen van de heidense culten

 

6. Kritiek van christelijke schrijvers op de henothe´stische culten

    6.1. Imitatie van het Christendom door de henothe´stische culten

    6.2. Vereren van Mithras-Sol in het donker

    6.3. Het vereren van dieren in de Isiscultus

    6.4. Romeinse tradities

    6.5. Vereren van vrouwen

    6.6. Syncretisme?

    6.7. Het gebruik van heidense godsdiensten voor christelijke doelen

 

7. Heidense auteurs over de henothe´stische culten

    7.1. Inleiding

    7.2. Kennis van de henothe´stische culten

    7.3. Kritiek op de heidense mythen

    7.4. Beeldenverering

    7.5. Euhemerisme

    7.6. Dieroffers

    7.7. Heidense schrijvers over de Isiscultus

    7.8. Dierenverering

    7.9. Symbolische verklaringen

    7.10. Beschrijvingen van de cultus van Mithras

    7.11. Het gebruik van de henothe´stische culten voor kritiek op het Christendom

    7.12. Verdediging van het heidendom in de vierde eeuw

    7.13. Romeinse tradities

    7.14. Verschillen tussen de henothe´stische culten

 

8. Conclusie

    8.1. De mening van de christelijke auteurs over de henothe´stische culten

    8.2. Waardering voor de henothe´stische culten

    8.3. Ontwikkelingen tussen de tweede en vierde eeuw

    8.4. Verschillen tussen de Isis- en Mithrascultus

    8.5. De meningen van de heidense auteurs over de henothe´stische culten

    8.6. Samenvatting

 

9. Literatuur

    9.1. Bronnen

    9.2. Secundaire literatuur

    9.3. Illustratieverantwoording

 

Bijlage: Illustraties

 

home lijst scripties inhoud volgende  

 

Problemen met de weergave van de Griekse tekst?

 

Op sommige pagina's (vooral in de voetnoten) komen delen voor in Grieks tekstschrift. Indien u deze tekst niet kan lezen maak dan gebruik van volgende mogelijkheden: